PRIKAZI | Oslobođenje


Davor KORIĆ

TRAGANJE KROZ POKRET I MASKU

Iva Kostović-Mandić i Petar Mandić: »Neko je ubio pjesmu« • Predstava Teatra »Maska i pokret« iz Sarajeva • Eden fon Horvat: »Don Žuan se vraća iz rata« Predstava Jugoslovenskog dramskog pozorišta iz Beograda • Režija: Paolo Madeli

Sedmog dana, 22. Festival malih i eksperimentalnih scena Jugoslavije je pokrenut sa mrtve tačke do koje je dospio, zahvaljujući inventivnoj i nadahnutoj predstavi »Neko je ubio pjesmu«, čiji su kompletni autori mladi bračni par Iva Kostović-Mandić i Petar Mandić. Bez dvoumljenja se može konstatovati da je Festival dobio predstavu po svojoj mjeri, eksperimentalnu, tragalačku i inovatorsku, a Sarajevo jedan novi teatar, nazvan »Maska i pokret«.
Onim što su demonstrirali pred gledalištem Kolegijum artistikuma, pozorišni zanesenjaci i entuzijasti Iva i Petar Mandić, u potpunosti su dokazali značaj njihovog istraživanja, jednog segmenta pozorišnih izražajnih sredstava, ograničenog na ispitivanje funkcije i mogućnosti maske i pokreta u teatru. Ostvarajući Kregov vizionarski san o glumcu-marioneti, oni su u svom studioznom radu odmakli korak dalje. Ne svodeći masku samo na tipsko određenje lika, oni su je doveli u organsku vezu s radnjom.
Sinteza maske, pokreta i muzike u njihovoj igri prerasta u sistem pozorišnih znakova i simbola, kojim se ostvaruje dramaturgija, priča o dobru i zlu, životu i smrti, poeziji i ništavilu. Jednostavnim, sugestivnim i uvijek promišljeno odabranim scenskim znakom ostvaruje se poetsko-misaono jezgro njihove ideje. Svjesno ograničavajući i redukujući izbor pozorišnih sredstava na masku, pokret i muziku, autori ostvaruju maksimum konotiranog sadržaja i značenja, dovodeći ova sredstva u niz kombinacija i organsku spregu. Vješto modelirane i likovno ekspresivno izrađene maske oživljavaju koreografski dotjeranim pokretom i određenom dramaturgijom kojoj sugestivnost svakako daje i muzika. Upotrebom muzičkih lajt-motiva intenziviraju se radnja i pokret, a maska dobija karakterne osobine i izražajnost, tako da gledalac stiče utisak kao da pirandelovski fiksirana maska mijenja izraz svog lica prema strukturi sugerisanih raspoloženja. Scena sahrane ptice i njeno posipanje zemljom ili scena u kojoj čovjek nastoji uskrsnuli pticu, na najupečatljiviji način dokazuju ekspresivnost ovih spretno upotrebljenih izražajnih sredstava.
Predstava »Neko je ubio pjesmu« je u potpunosti udahnula svježinu, draž tragalačkog i dozu hrabrosti ovogodišnjem festivalu.
Na žalost, slično se ne može reći i za predstavu Edena fon Horvata »Don Žuan se vraća iz rata« Jugoslovenskog dramskog pozorišta iz Beograda. Nakon »Sumraka«, koji se svojim značajem i superiornošću kojom ovladava iskustvima modernog teatra, nametnuo ovom festivalu, Jugosiovensko dramsko pozorište je izvelo i predstavu »Don Žuan se vraća iz rata« u kojoj pored svih kvaliteta i visoko odnjegovane profesionalnosti ne možemo prepoznati nov i uzbudljiv teatarski čin.
Njemački pisac Eden fon Horvat (1901-1938), inače tipični produkt austrougarske nacionalne mješavine, otkriven tek 60-ih godina, očigledno je veoma inspirati-van za reditelja Paola Mađelija. Nakon režije djela »Kod lijepog izgleda« u Ateljeu 212, on se javlja i sa režijom djela »Don Žuan se vraća iz rata« Edena fon Horvata, pisca angažovanog protiv konzervativnih i iracionalnih snaga i protiv duhovne i moralne konstitucije malograđanstva. Mađelija u Horvatovom djelu prije svega, interesuje presjek moralnog stanja današnjeg svijeta, njegova metafizička omeđenost, određena scenska atmosfera i atraktivna pozorišna forma. Tema donžuanstva često varirana kroz evropsku misaonu tradiciju dobija kod Horvata ironičnu osnovu, a Mađeliju služi da pokrene suptilni mehanizam teatralizacije.
Mađeli uspijeva da oblikuje stilski čistu, scenski sugestivnu i umivenu predstavu, u kojoj plijene pojedina scenska rješenja, atmosfera oporosti i melanholije, rafinirane promjene mjesta radnje i oplemenjen glumački izraz, ali koja u isto vrijeme ne donosi dramatičniji naboj i ne budi dublju emociju.
U predstavi imponuje neosjetno preta¬kanje scene u scenu, visoko kreativna scenografska i kostimografska rješenja Duška Ristića i Božane Jovanpvić, kao i sugestivna muzika Zorana Simjanovića, a posebno igra Stojana Dečermića i šest glumica Dubravke Perić, Olge Savić, Branke Petrić, Zorice Šumadinac, Radmile Radovanović i Ljiljane Međeši, koje oživljavaju u nepuna dva časa trideset pet ženskih likova, ali se stiče utisak da predstava izmještanjem iz scenskog prostora »Bojana Stupice« ne posjeduje dovoljno snage da pređe rampu Narodnog pozorišta u Sarajevu i dopre do publike željne festivalskih uzbuđenja.
Davor KORIĆ

PRIKAZI | Oslobođenje


Davor KORIĆ

TRAGANJE KROZ POKRET I MASKU

Iva Kostović-Mandić i Petar Mandić: »Neko je ubio pjesmu« • Predstava Teatra »Maska i pokret« iz Sarajeva • Eden fon Horvat: »Don Žuan se vraća iz rata« Predstava Jugoslovenskog dramskog pozorišta iz Beograda • Režija: Paolo Madeli

Sedmog dana, 22. Festival malih i eksperimentalnih scena Jugoslavije je pokrenut sa mrtve tačke do koje je dospio, zahvaljujući inventivnoj i nadahnutoj predstavi »Neko je ubio pjesmu«, čiji su kompletni autori mladi bračni par Iva Kostović-Mandić i Petar Mandić. Bez dvoumljenja se može konstatovati da je Festival dobio predstavu po svojoj mjeri, eksperimentalnu, tragalačku i inovatorsku, a Sarajevo jedan novi teatar, nazvan »Maska i pokret«.
Onim što su demonstrirali pred gledalištem Kolegijum artistikuma, pozorišni zanesenjaci i entuzijasti Iva i Petar Mandić, u potpunosti su dokazali značaj njihovog istraživanja, jednog segmenta pozorišnih izražajnih sredstava, ograničenog na ispitivanje funkcije i mogućnosti maske i pokreta u teatru. Ostvarajući Kregov vizionarski san o glumcu-marioneti, oni su u svom studioznom radu odmakli korak dalje. Ne svodeći masku samo na tipsko određenje lika, oni su je doveli u organsku vezu s radnjom.
Sinteza maske, pokreta i muzike u njihovoj igri prerasta u sistem pozorišnih znakova i simbola, kojim se ostvaruje dramaturgija, priča o dobru i zlu, životu i smrti, poeziji i ništavilu. Jednostavnim, sugestivnim i uvijek promišljeno odabranim scenskim znakom ostvaruje se poetsko-misaono jezgro njihove ideje. Svjesno ograničavajući i redukujući izbor pozorišnih sredstava na masku, pokret i muziku, autori ostvaruju maksimum konotiranog sadržaja i značenja, dovodeći ova sredstva u niz kombinacija i organsku spregu. Vješto modelirane i likovno ekspresivno izrađene maske oživljavaju koreografski dotjeranim pokretom i određenom dramaturgijom kojoj sugestivnost svakako daje i muzika. Upotrebom muzičkih lajt-motiva intenziviraju se radnja i pokret, a maska dobija karakterne osobine i izražajnost, tako da gledalac stiče utisak kao da pirandelovski fiksirana maska mijenja izraz svog lica prema strukturi sugerisanih raspoloženja. Scena sahrane ptice i njeno posipanje zemljom ili scena u kojoj čovjek nastoji uskrsnuli pticu, na najupečatljiviji način dokazuju ekspresivnost ovih spretno upotrebljenih izražajnih sredstava.
Predstava »Neko je ubio pjesmu« je u potpunosti udahnula svježinu, draž tragalačkog i dozu hrabrosti ovogodišnjem festivalu.
Na žalost, slično se ne može reći i za predstavu Edena fon Horvata »Don Žuan se vraća iz rata« Jugoslovenskog dramskog pozorišta iz Beograda. Nakon »Sumraka«, koji se svojim značajem i superiornošću kojom ovladava iskustvima modernog teatra, nametnuo ovom festivalu, Jugosiovensko dramsko pozorište je izvelo i predstavu »Don Žuan se vraća iz rata« u kojoj pored svih kvaliteta i visoko odnjegovane profesionalnosti ne možemo prepoznati nov i uzbudljiv teatarski čin.
Njemački pisac Eden fon Horvat (1901-1938), inače tipični produkt austrougarske nacionalne mješavine, otkriven tek 60-ih godina, očigledno je veoma inspirati-van za reditelja Paola Mađelija. Nakon režije djela »Kod lijepog izgleda« u Ateljeu 212, on se javlja i sa režijom djela »Don Žuan se vraća iz rata« Edena fon Horvata, pisca angažovanog protiv konzervativnih i iracionalnih snaga i protiv duhovne i moralne konstitucije malograđanstva. Mađelija u Horvatovom djelu prije svega, interesuje presjek moralnog stanja današnjeg svijeta, njegova metafizička omeđenost, određena scenska atmosfera i atraktivna pozorišna forma. Tema donžuanstva često varirana kroz evropsku misaonu tradiciju dobija kod Horvata ironičnu osnovu, a Mađeliju služi da pokrene suptilni mehanizam teatralizacije.
Mađeli uspijeva da oblikuje stilski čistu, scenski sugestivnu i umivenu predstavu, u kojoj plijene pojedina scenska rješenja, atmosfera oporosti i melanholije, rafinirane promjene mjesta radnje i oplemenjen glumački izraz, ali koja u isto vrijeme ne donosi dramatičniji naboj i ne budi dublju emociju.
U predstavi imponuje neosjetno preta¬kanje scene u scenu, visoko kreativna scenografska i kostimografska rješenja Duška Ristića i Božane Jovanpvić, kao i sugestivna muzika Zorana Simjanovića, a posebno igra Stojana Dečermića i šest glumica Dubravke Perić, Olge Savić, Branke Petrić, Zorice Šumadinac, Radmile Radovanović i Ljiljane Međeši, koje oživljavaju u nepuna dva časa trideset pet ženskih likova, ali se stiče utisak da predstava izmještanjem iz scenskog prostora »Bojana Stupice« ne posjeduje dovoljno snage da pređe rampu Narodnog pozorišta u Sarajevu i dopre do publike željne festivalskih uzbuđenja.
Davor KORIĆ